Raadslid Veva Daniels wenst dit punt toe te voegen aan de agenda:
Droogteplan in de gemeente Haacht
Doelstelling
Jaar na jaar worden we geconfronteerd met droogte. Ook dit jaar wordt Haacht niet gespaard. Groen wil daarom het aspect van de bronbemaling en een hemelwaterplan opnieuw op de agenda zetten.
Het uitgangspunt is in eerste instantie om maximaal in te zetten op retourbemaling, met andere woorden het water in de directe omgeving terug laten infiltreren. Maar indien dit niet kan, moet er nagedacht worden over het ter beschikking stellen van het bemalingswater voor hergebruik. Door klimaatverandering en toenemende verharding vormt het beheer van hemelwater een steeds grotere uitdaging. Een hemelwaterplan kan een antwoord geven op de vraag waar we vandaag en morgen met het hemelwater naar toe moeten.
Aanleiding
Bronbemaling is een proces waarbij op verschillende plaatsen grondwater wordt opgepompt en via een leiding wordt afgevoerd, om plaatselijk en tijdelijk de grondwaterspiegel te verlagen. Dit kan nodig zijn om het waterpeil in de bodem van de bouwput zodanig te verlagen dat droog gewerkt kan worden onder andere bij het leggen van leidingen, rioleringsbuizen, het bouwen van kelders, ondergrondse parkeergarages, enz.
Bronbemalingen zijn volgens Vlarem hinderlijke inrichtingen en zijn ingedeeld onder 'rubriek 53 Winning van grondwater'. Hiervoor is een vergunning nodig. Welke vergunning hangt af van de hoeveelheid water die wordt opgepompt.
Ook tijdens droge periodes kan het noodzakelijk zijn om een bronbemaling uit te voeren bij een bouwproject. Net omwille van de kostbaarheid van dit grondwater moeten er richtlijnen gevolgd worden om de impact te beperken.
Eerst en vooral moet elke bronbemaling gemeld worden of is er, afhankelijk van o.a. het opgepompte debiet en de locatie, een omgevingsvergunning nodig. Zowel melding als vergunningsaanvraag gebeuren digitaal via omgevingsloketvlaanderen.be. Zo kan het project worden geëvalueerd en kunnen er waar nodig maatregelen opgelegd worden om het milieu en de omgeving te beschermen.
Het gemeentebestuur kan extra voorwaarden opleggen waarmee bij de bemaling rekening dient gehouden.
Enkel het hoogstnoodzakelijke debiet kan worden opgepompt. Door bij je melding of aanvraag het gewenste debiet te onderbouwen, toon je aan hoeveel er werkelijk opgepompt moet worden. Door vooraf een onderzoek uit te voeren, kan worden voorkomen dat er onnodig veel water wordt opgepompt of kan blijken dat een bronbemaling zelfs overbodig is.
Het opgepompte water opnieuw laten infiltreren geniet altijd de voorkeur omdat de grondwatertafel zo opnieuw wordt aangevuld. In stedelijk gebied of op ongeschikte bodem is dit niet altijd mogelijk. In dat geval is lozing in oppervlaktewater (vijver of gracht) de volgende optie. Enkel als dit niet kan, mag er geloosd worden in de regenwaterafvoer of desnoods in de (gemengde) riolering. Voor lozingen in de riolering van meer dan 10 m³ per uur is steeds schriftelijke toestemming van Aquafin vereist.
Bronbemalingen verlagen de grondwaterspiegel waardoor je in eerste instantie water onttrekt uit de wortelzone. Dat kan, zeker in tijden van droogte, drastische gevolgen hebben voor de vegetatie. Vijvers en plassen kunnen droog komen te staan, waardoor fauna en flora kan afsterven. Maar ook landbouwgronden ondervinden grote hinder van deze lagere grondwaterstanden. En tenslotte kan door de veranderingen in grondwaterniveau ook de grondstabiliteit van de omgeving beïnvloed worden, vaak met ongewenste verzakkingen tot gevolg.
We willen deze verspilling van grondwater ook verder tegengaan door het water afkomstig van bronbemaling in te zetten voor andere activiteiten. Zo kan het water bv. opgevangen worden in vaten of regenwatertanks zodat het voor derden kan ter beschikking worden gesteld. We denken hierbij in eerste instantie aan toepassing voor het besproeien van planten en groenten of het vullen van een regenwaterput door burgers en landbouwers in de nabije buurt. Het water heeft niet de kwaliteit van drinkwater, maar via bronbemaling is op deze manier veel water beschikbaar dat vandaag niet nuttig ingezet wordt.
Bij bronbemaling is automatische sturing een must. Professionele bronbemalingsfirma’s sturen met die techniek de hoeveelheid grondwater die wordt opgepompt. Daardoor kan de hoeveelheid opgepompt grondwater aanzienlijk gereduceerd worden en ligt ook het elektriciteitsverbruik lager. De bouwsector zelf is vragende partij om sondegestuurde bronbemalingen te verplichten.
Daarnaast moet er dringend werk gemaakt worden van een totaalplan voor de opvang van hemelwater in Haacht. Op dit moment hebben 18 Vlaamse gemeenten zo’n plan dat buffers moet creëren om regenwater bij te houden en overstromingen te voorkomen. Haacht moet hierin de voortrekkersrol nemen en ook een plan opmaken.
Voorstel van beslissing
Art. 1: Bij nieuwe bemalingen zal een buffervat van 10.000 liter moeten worden geplaatst. Particulieren en landbouwers kunnen hier dan water gaan ‘aftappen’. Dit is ongecontroleerd water en niet geschikt voor menselijke consumptie, maar ideaal om in de tuin te gebruiken of de eigen regenwaterput mee te vullen. Landbouwers moeten dit water ook aangeven in hun heffingsformulier.
Art. 2: Bemalingen moeten sondegestuurd zijn. Dit betekent dat de pompen worden afgezet als het peil laag genoeg staat en pas weer worden aangezet wanneer het water te hoog komt te staan. Op deze manier wordt niet constant gepompt en zal uiteindelijk minder water verloren gaan.
Art. 3: Tijdens het bouwverlof zijn pompactiviteiten verboden.
Art. 4: De bemaling moet worden stopgezet zodra de ondergrondse constructie geplaatst is.
Art. 5: De gemeente lanceert een uitgebreide communicatie om de inwoners te wijzen op het gevaar en risico om zelf bemalingen af te zetten. Van zodra de eerste buffervaten geplaatst worden, zal de gemeente hier de inwoners zelf over informeren (via de geijkte kanalen).
Art. 6: De gemeente investeert in een kleine tankwagen zodat de lokale groendienst het water van de bronbemaling kan recupereren om bomen en planten mee te bewateren.
Art. 7: Het gemeentebestuur onderneemt in 2020 stappen om een hemelwaterplan op te stellen, in samenwerking met Aquafin.
Dit gaat in met onmiddellijke ingang, en geldt voor alle nieuwe vergunningen.
De gemeenteraad bespreekt de vraag en het plan met de 7 punten van raadslid Veva Daniels.
Raadslid Daniels licht dit kort toe.
Schepen Verdeyen licht puntsgewijs een repliek toe.
"We zitten op dezelfde lijn. Waar waterverspilling kan worden tegengegaan, moet dat worden vermeden.
Wat bij bemaling? In eerste instantie wordt aan de bouwheer gevraagd om het water te laten infiltreren op eigen grond, maar dat is zeer zelden toepasbaar. Een volgende mogelijkheid is afleiden naar de dichtstbijzijnde waterloop als die voorhanden is. Tot slot blijft er afvoer naar de riolering en dan best naar de regenwaterafvoer, in het geval er een gescheiden riolering is. Dat zijn de basisregels."
1) "Een gewone tijdelijke bronbemaling in het kader van bouwkundige werken valt onder Vlarem II – rubriek 53.2.2.a. Bij grotere bouwwerken kan dat Vlarem II – rubriek 53.2.2.b. zijn. In de praktijk betekent dit dat een melding meestal volstaat.
Deze rubrieken hebben enkel betrekking op het verlagen van de grondwatertafel. Als het grondwater ook gebruikt wordt is hiervoor in de meeste gevallen bijkomend de rubriek 53.8 van toepassing. Met deze rubriek is ook het gebruik van het grondwater vergund. In de praktijk is voor de meeste bemalingen voor bouwkundige werken deze 2e rubriek niet aangevraagd.
Een vrijstelling van deze bijkomende rubriek bestaat wel voor huishoudelijk gebruik, eventueel via het aanvullen van de regenwaterput of het beregenen van particuliere tuinen, met een maximum van 500 m3/jaar, behalve in waterwinningsgebied
Voor de levering van het bemalingswater aan niet-huishoudens bv. Landbouwers, veegwagens of groendienst is de rubriek 53.8 wel van toepassing. Gelet op de beperkte diepte van bemalingen, zal deze vaak minder diep zijn dan het locatiespecifieke dieptecriterium voor de rubriek 53.8 en volstaat voor een debiet tot 5.000 m3/jaar een melding voor de rubriek 53.8.1.a. Indien er meer dan 5.000 m3/jaar wordt opgepomd, of indien de bemaling dieper is dan het dieptecriterium, is een vergunning vereist. Onderzoek van onze diensten leert dat voor de gemiddelde bouwwerken (eengezinswoning) vaak een bemaling van 10.000 tot 15.000 m3/jaar nodig is en is dus een vergunning vereist. De doorlooptijd van een melding is ongeveer 1 maand. Voor een vergunning is dat 3 tot 4 maanden. In geval dat er bij een bouwwerk onverwacht toch moet worden bemaalt betekent dit een vertraging van de werken van 3 tot 4 maanden met alle gevolgen voor de ganse werf en de diverse aannemers. Wat de landbouwers komen ophalen moet geregistreerd worden, want zij moeten daar een heffing op betalen; Hier moeten duidelijke afspraken worden gemaakt en aangegeven worden waar water beschikbaar is. Gaan landbouwers interesse hebben? Dit is afhankelijk, van de kost. Of gaan we die volledig bij de bouwheer leggen die dat eigenlijk niet nodig heeft?
Het opgepomte water is ongecontroleerd. Je kan dan niet zomaar zeggen dat het “ideaal” is voor tuin en regenwaterput. Er kunnen kleine partikels inzitten die filters van regenwateroinstallaties verstoppen. De vervuiling kan ook van die aard zijn dat ze de gezondheid in gevaar brengt. Om te vermijden dat verontreinigd water zou opgepompt en gebruikt worden, gaat de bouwheer moeten nagaan of er zich binnen de invloedspercelen van de handelingen bodem- of grondwaterverontreiniging bevinden. Hiertoe dient nagegaan of er zich risicogronden bevinden of saneringen via het register van potentieel verontreingde gronden. Indien er aanwijzingen zijn van verontreinigingen, dient de impact bepaald te worden en zal door bouwheer en/of beheerder van de bodemverontreiniging beoordeeld moeten worden of er geen onacceptabele verplaatsing en/of versnelling van de verontreiniging zal optreden (monitoring van de verontreiniging tijdens de bemaling). Ter voorkoming van schade en/of
nadelige effecten op mens en milieu zullen preventieve maatregelen (monitoring en/of flankerende maatregelen) moeten genomen worden. Navraag bij de VMM bevestigd het bovenstaande. Gaan wij het risico lopen om water te laten gebruiken dat niet gecontroleerd is?
Tot slot heeft een rondvraag van VVSG geleerd dat de wetgeving op dit moment niet aangepast is aan vlot gebruik van bemalingswater. Vele gemeenten zien veel (praktische) obstakels om en er is een consensus dat hier dringend werk moeten worden van gemaakt. Het zou ook goed zijn dat de bijkomende voorwaarden om bemalingswater ter beschikking te stellen op mekaar afgestemd zijn. Een reglement dienaangaande is noodzakelijk. Wat er in een aantal gemeenten momenteel gebeurt is spijtig genoeg niet volgens alle regels. Zolang er niets misgaat is dat geen probleem, maar wat in het andere geval? Dan wordt de verantwoordelijkheid wel bij de gemeente gelegd en is het ineens een onverantwoorde actie."
2) "U stelt dat de sector zelf vragende partij is. Wat is dan het probleem?"
3) "Dit kan je niet zomaar stellen. Als een kelder bijvoorbeeld niet helemaal af is, dan kan je de bemaling niet stoppen. Je kan wel vragen om het verloop van de werf zo te organiseren dat er tijdens het bouwverlof geen pompactiviteit nodig is. "
4) "Ook hier een nuance. De bemaling moet worden stopgezet zodra het voor de uitgevoerde bouwwerken niet meer nodig is, wat al in de wetgeving is opgenomen. Je mag niet langer of meer pompen dan noodzakelijk is voor de bouwwerken."
5) "OK, wat de eerste zin betreft. Met het tweede gaan we nog wat wachten."
6) "We hebben al watervaten die we op onze pick-up plaatsen en die ingezet worden voor water geven aan nieuwe beplantingen."
7) "We willen als gemeente nog een stap verder gaan. De provincie gaat initiatief nemen rond de droogteproblematiek. Het stopt niet bij de gemeentegrens, maar is juist een grensoverschrijdend probleem. Daarom dat de provincie hier een trekkende rol gaat spelen, die veel verder gaat dan hemelwaterplannen, maar ook betrekking heeft op verordeningen betreffende verharding, infiltratie, captatie, … Met het algemeen principe dat er werk moet gemaakt worden van een breed droogteplan daar zijn we het met eens, alleen is dat van die omvang dat dit niet lukt op een paar maanden tijd. "
Er wordt artikelsgewijs gestemd en over het geheel, met volgende resultaten
Artikel 1,3,4,5 (tweede zin), 6 en 7 en over het geheel : 8 stemmen voor (Groen + N-Va), 14 tegen
Artikel 2 en 5 (eerste zin) : eenparigheid van stemmen
Finaal wordt dus goedgekeurd om :
Op te nemen in elke aanvraag ivm bemaling vanaf heden: Bemalingen moeten sonde gestuurd zijn.
Dit betekent dat de pompen worden afgezet als het peil laag genoeg staat en pas weer worden aangezet wanneer het water te hoog komt te staan. Op deze manier wordt niet constant gepompt en zal uiteindelijk minder water verloren gaan.
De gemeente lanceert een uitgebreide communicatie om de inwoners te wijzen op het gevaar en risico om zelf bemalingen af te zetten.
Er wordt een communicatiebericht gemaakt met deze boodschap inclusief de reden waarom.
Dit communiceren we via de website en in een volgende Hecht Haacht.